İkili Hayatlar

Bazı yollar insanı evine götürür. Bazılarıysa, hangi evin gerçekten onun olduğunu sorar.

Yolun Önüne Çıkan

Şafak, geceyle gündüz arasında kararsızdı. Gökyüzü mora çalan bir griye bürünmüş, yağmurdan ıslanan asfalt farların önünde uzun bir bıçak gibi parlamıştı. Radyoda kısık sesle eski bir türkü çalıyordu. Direksiyondaki Mahmut Usta, elli iki yıllık ömrünün yarısını bu yollarda bırakmış gibiydi.

İstanbul’dan çıkalı saatler olmuştu. Kamyonun kasasındaki sebze ve meyveleri Sinop Hali’ne yetiştirecek, yükü boşalttıktan sonra eve uğrayacaktı. “Eve” dediği yer, karısı Gönül’ün ve üç çocuğunun yaşadığı, denize bakan eski bir evdi.

Gözkapakları ağırlaşıyordu ama elleri direksiyonda kararlıydı. Uykuyu mola yerlerinde, hasreti dikiz aynasında taşımayı öğrenmişti. Tam radyodaki türkü biterken farların önüne bir gölge fırladı.

Mahmut frene bütün gücüyle bastı.

Koca kamyon homurdandı; lastikler asfalta çığlıkla tutundu. Termos devrildi, sıcak çay paspaslara yayıldı. Araç durduğunda, yolda ölüm sessizliği vardı.

Farların ortasında küçük bir köpek duruyordu. Beyazla kahverengi arasında kirlenmiş tüyleri, titreyen ince bacakları ve korkudan büyümüş gözleriyle kıpırdamadan Mahmut’a bakıyordu.

Mahmut araçtan indi, dizlerinin üzerine çöktü.

“Tamam koçum,” dedi. “Geçti.”

Köpek önce geri çekildi, sonra uzatılan ele başını bıraktı. Mahmut onun kaburgalarını avucunda sayabiliyordu. Battaniyeye sarıp kamyonun ön koltuğuna yerleştirdi. Küçük hayvan, sanki yıllardır oraya aitmiş gibi kıvrıldı.

“Adın ne senin?” diye sordu Mahmut.

Köpek kulaklarından birini kaldırdı.

Mahmut ilk kez o sabah güldü.

“Serseri olsun. İkimiz de yollarda geziyoruz nasıl olsa.”

Birinci Kapı

Yol üzerindeki Lezzet Lokantası henüz yeni açılmıştı. Camlar buğulu, çay tavşan kanıydı. Duvardaki siyah beyaz fotoğrafın altında “Ustalar buradaydı, 1984” yazıyordu. Mahmut, pilav üstü kurusunu yerken Serseri tabağın kenarındaki etlere uzandı.

“Kuru sana göre değil demek,” dedi Mahmut. “Sen etin doğrusunu buldun.”

Garson, Mahmut’un telefonunun masada titreyişini fark etti. Ekranda yalnızca tek harf vardı: S.

Mahmut telefonu hemen ters çevirdi.

“Açmayacak mısın abi?”

“Yoldayken kimseyi açmamak en iyisi.”

Bunu söylerken gözleri gülmüyordu.

Sinop Hali’nde yük boşalırken şehir çoktan uyanmıştı. Mahmut’un aklında çocukları vardı: ağırbaşlı Ali, durmadan soru soran Metin ve saçları beline yaklaşan küçük Ayşe. Kamyonun sesi mahallede duyulur duyulmaz üçü de kapıdan fırladı.

Ayşe babasının boynuna, Metin beline, Ali omzuna sarıldı. Mahmut hepsini uzun uzun kokladı; sanki kaçırdığı günleri tek nefeste geri alabilirmiş gibi.

Gönül kapının eşiğinde bekliyordu. Koşmadı ama bakışları Mahmut’a onlardan önce ulaşmıştı.

“Ben geldim,” dedi Mahmut.

Gönül, kocasının yüzündeki yol çizgilerine baktı. “Bu defa kaç gün kalacaksın?” diye sormak istedi. Sorunun cevabından korktuğu için yalnızca elini tuttu.

Kahvaltı sofrasında Serseri kısa sürede ailenin ortasına yerleşti. Ayşe onu kucağına aldı.

“Bu artık bizim mi?”

“O artık bizden,” dedi Mahmut.

Fakat aynı anda cebindeki telefon yeniden titredi. Mahmut masadan kalktı, avluya çıktı.

“Akşama oradayım,” diye fısıldadı. “Yusuf’a söyle, babası geliyor.”

Arkasında duran Ali bu cümlenin yalnızca sonunu duydu. Babasının başka çocuklara da “evlat” diye seslendiğini düşündü. İçeri girip kimseye bir şey söylemedi.

Yolun Öteki Ucu

Çocuklar okula gittikten sonra evin sessizliği ağırlaştı. Gönül sofrayı toplarken Mahmut çantasını yeniden kapatıyordu.

“Hemen gidecek misin bir tanem?”

Mahmut başını eğdi. “Malatya yükü bekliyor. Gitmezsem ekmek yok.”

Gönül ağlamadı. Ağlamak kolaydı; beklemek zordu. O, yıllardır zor olanı yapıyordu.

“Sen yollardayken ben de seninle yollardayım,” dedi. “İnsan beklediği kişinin gittiği her yere biraz gider.”

Mahmut karısına sarıldı. Bu sarılışta sevgi kadar suçluluk da vardı. Gönül bunu yorgunluğa verdi.

Bir saat sonra kamyon yeniden yoldaydı. Serseri ön koltukta oturmuş, yüzünü cama dayamıştı. Mahmut yol boyunca onunla konuştu. Çocukluğunu, ilk kamyonunu, babasını kaybettiği günü anlattı. Sonra sustu. Uzun bir rampayı çıkarken, hiç kimseye söyleyemediği cümleyi küçük köpeğe söyledi:

“İnsanın iki evi olunca yalnızlığı azalır sanıyorlar. Oysa iki kapıya birden yetişemeyen adamın evi yoktur, Serseri.”

Köpek başını Mahmut’un dizine koydu.

Mahmut’un Malatya’daki sırrı bir adres değildi yalnızca. Orada Songül ve altı yaşındaki Yusuf vardı.

İkinci Kapı

Songül kırklı yaşlarının başında, konuştuğu kadar susmasını da bilen bir kadındı. Mahmut’u yıllar önce, cebinde birkaç banknot ve yüzünde yeni kaybettiği bir hayatın gölgesiyle tanımıştı. Mahmut geçmişinden çok az söz etmiş; “Yollar dışında kimsem yok,” demişti.

Songül inanmak istemişti. Bazı geceler Mahmut’un uykusunda “Ayşe” diye sayıkladığını, cüzdanındaki aile fotoğrafını kendisinden gizlediğini görmüştü. Sormadı. Cevap verilmezse şüphe büyür; doğru cevap verilirse hayat yıkılır diye korktu.

Mahmut kapıyı çaldığında Yusuf merdivenlerden koşarak indi.

“Baba!”

Mahmut onu havaya kaldırdı. Yusuf’un kahkahası evin bütün suskunluğunu dağıttı. Songül kapıda beklerken Serseri içeri girdi, evi kokladı ve pencerenin önüne kıvrıldı.

“Onu nereden buldun?” diye sordu Songül.

“Yoluma çıktı.”

“Bazı şeyler insanın yoluna çıkmaz Mahmut,” dedi Songül. “İnsan dönüp dolaşıp onların önüne gelir.”

Mahmut, Songül’ün neyi bildiğini ilk kez o an merak etti. Ama sormaya cesaret edemedi. Akşam yemeğinde Yusuf okulda çizdiği resmi gösterdi: bir ev, önünde annesiyle babası ve yanlarında küçük bir köpek.

Mahmut resimdeki güneşin altına bakarken başka bir evin penceresini, başka üç çocuğun yüzünü gördü.

O gece uyuyamadı.

Aynı Haber, İki Ev

Ertesi sabah Mahmut yeniden yola çıktı. “İki güne dönerim,” dedi Songül’e. Aynı sözü yıllardır iki ayrı kadına söylüyordu. Serseri yine yanındaydı.

Yağmur, dağ yolunda aniden bastırdı. Viraja yaklaşırken kamyonun arka lastiklerinden biri patladı. Mahmut direksiyonu toplamaya çalıştı; metal bariyerlere sürtünen araç, yolun kenarında yana devrilerek durdu.

Kaza yerine ulaşanlar, kabinin dışında havlayarak yardım çağıran küçük bir köpek buldular. Mahmut hastaneye yetiştirilemedi. Cebinden iki anahtar çıktı. Biri mavi, biri kırmızı bir ipliğe bağlıydı. Telefonunda ise “Evim” adıyla kayıtlı iki ayrı numara vardı.

Sinop’ta Gönül’ün kapısını bir polis memuru çaldı.

“Mahmut Çakır’ın eşi misiniz?”

Gönül, elindeki bulaşık bezini sıktı. “Evet.”

Malatya’da Songül’ün kapısında bir jandarma duruyordu.

“Mahmut Çakır’ı tanıyor musunuz?”

Songül, uyuyan Yusuf’un odasına baktı. “Eşim olur.”

Aynı haber, kilometrelerce uzaktaki iki evin içine aynı anda düştü. Bir evde üç çocuk babasız kaldı. Ötekinde bir çocuk. İki kadın da aynı adamın son kez kendi kapılarından çıktığına inanıyordu.

“Benim”

Hastanenin soğuk koridorunda floresan lambalar uğulduyordu. Gönül başı önünde bekliyordu. Çocuklarını komşuya bırakmıştı. Songül ise Yusuf’u annesine emanet etmiş, gece boyunca süren yolculuktan sonra hastaneye yetişmişti.

Hemşire morgun kapısında dosyaya baktı.

“Mahmut Çakır’ın yakını?”

İki farklı yönden, aynı anda iki ses yükseldi:

“Benim.”

Kadınlar birbirlerine döndüler.

Gönül önce Songül’ün elindeki kırmızı ipli anahtarı gördü. Sonra parmağındaki yüzüğü. Songül ise Gönül’ün çantasından taşan aile fotoğrafına baktı. Fotoğrafta Mahmut, üç çocuğun ortasında gülümsüyordu.

O birkaç saniye içinde yıllar geriye doğru çözüldü: yarım kalan telefonlar, açıklanmayan gecikmeler, yanlışlıkla söylenen isimler, çantada bulunan yabancı bir oyuncak… Her iki kadın da gerçeğin parçalarını daha önce görmüş, fakat bütüne bakmamıştı.

“Kaç yıldır?” diye sordu Gönül.

Songül’ün dudakları titredi. “Yedi.”

Gönül duvara tutundu. Yirmi altı yıllık evliliğinin içinde, kendisinden habersiz yedi yıllık başka bir hayat açılmıştı.

Kapının ardında beyaz bir örtünün altında yatan adam, artık hiçbir soruya cevap veremeyecekti.

İkisi de içeri girdi. Aynı adama baktılar; biri gençliğini, diğeri son yedi yılını gördü. Aynı ihanete uğramış, başka başka hatıralarla ağladılar.

Çocukların Suçu Yok

Cenazede iki aile birbirinden uzakta durdu. Fısıltılar, duaların arasına karıştı. Gönül’ün çocukları Yusuf’un kim olduğunu bilmiyordu. Yusuf ise kalabalığın içinde babasının elini arıyordu.

Serseri, mezarın başında toprağa uzandı. Ne Sinop’taki eve gitti ne Songül’ün yanından ayrıldı. Sanki Mahmut’un geride bıraktığı iki hayat arasında nöbet tutuyordu.

Cenazeden sonra Gönül ve Songül yakındaki bir parkta karşı karşıya oturdular. Uzun süre konuşmadılar. Öfke ikisinin de içinde vardı; fakat yöneltecekleri kişi artık toprağın altındaydı.

Sonunda Gönül sordu:

“Biz şimdi neyiz birbirimize?”

Songül yere düşen sarı bir yaprağı ayağıyla çevirdi.

“Aynı adamın yalanında yaşayan iki yabancıyız.”

Gönül, biraz ötede Serseri’yle oynayan çocuklara baktı. Ayşe diz çökmüş, Yusuf’a köpeğin başını nasıl okşayacağını gösteriyordu. Ali uzakta dursa da küçük çocuğu gözünün ucuyla kolluyordu. Metin ise Yusuf’a kamyonların vitesini anlatıyordu.

“Onların suçu yok,” dedi Gönül.

“Yok.”

“Bizim de yok.”

Songül ilk kez Gönül’ün gözlerine doğrudan baktı.

“Biz onun yanlışıydık,” dedi. “Ama çocuklar birbirinin yanlışı olmak zorunda değil.”

İki Ev Arasında

O günden sonra iki ev tek eve dönüşmedi. Acı, masallardaki gibi bir gecede iyileşmedi. Gönül bazı sabahlar öfkeyle uyandı; Songül bazı geceler yıllarca sustuğu için kendini suçladı. Çocuklar babalarının hem sevdikleri hem de tanıyamadıkları bir adam olduğunu kabullenmekte zorlandı.

Ama iki kadın birbirlerine düşman olmadılar.

Önce yalnızca çocuklar için telefonlaştılar. Sonra okul bayramlarında, hastane kapılarında, doğum günlerinde yan yana geldiler. Yusuf büyüdükçe Ali’yi ağabeyi, Metin’i sırdaşı, Ayşe’yi ablası bildi. Mahmut’un sakladığı bağ, kadınların cesaretiyle dürüst bir kardeşliğe dönüştü.

Serseri’nin tek bir evi olmadı. Bazen Gönül’ün kapısında uyudu, bazen Songül’ün mutfağında sabahı bekledi. İki şehir arasındaki yolculuklarda çocuklara eşlik etti. Mahmut iki ev arasında bölünerek yaşamıştı; Serseri ise iki evi birbirine bağladı.

Yıllar sonra Ayşe, babasının eski kamyonundan kalan mavi ve kırmızı ipli iki anahtarı aynı halkaya taktı. Anahtarlar artık hiçbir kapıyı açmıyordu. Yine de onları atmadı.

Çünkü bazı anahtarlar kapıları değil, insanın gerçeğe bakma cesaretini açardı.

Mahmut’un ardında iki ayrı hayat kalmıştı.

Kadınlarsa o hayatlardan tek bir yalan değil; birbirini incitmeden yaşayabilecek yeni bir hakikat kurdular.

Ve yolların sessiz tanığı Serseri, her iki kapı da açıldığında kuyruğunu aynı sevinçle salladı.